Een heel oude vorm van mobiele prostitutie is legerprostitutie. Vanaf de vijfde eeuw voor Christus werden Griekse legers door een soort schaduwleger van prostituees gevolgd. [I]Bloch, 1912 De wetgever en grote reguleerder van de prostitutie, Solon, ‘kocht’ prostituees voor het leger die alle soldaten een vaste (lage) prijs moesten berekenen.

landsknecht-soldatenhoerOok in de Romeinse tijd bestond er legerprostitutie. Romeinse soldaten mochten namelijk niet trouwen en waren voor de bevrediging van hun lusten aangewezen op prostituees.

In de vroege middeleeuwen waren er nederzettingen waar vrouwen stoffen en kleding voor rondtrekkende legertjes vervaardigden. Prostitutie zou ook onderdeel van dit dienstenpakket hebben uitgemaakt. In 1987 is er nog zo’n legerplaats bij Den Haag gevonden. [II]Het Vrije Volk, 1-8-1987

Over het algemeen trokken legerhoeren met de soldaten mee. Zij hadden vaak een duurzame relatie met de mannen in het leger. Ze wasten en kookten voor de soldaten en vergezelden hen op kruistochten.

Een uitzondering vormde Barbarossa, ofwel keizer Frederik I (1122-1190). Hij verbood in 1158 prostituees met de legers mee te reizen. Bij overtreding moest hun neus worden afgesneden.

Andalusië

Hoeren bij Zwitserse legers.

Hoeren bij Zwitserse legers.

In de late middeleeuwen werden in Andalusië landheren beloond voor hun verdiensten in de strijd tegen ‘de moren’ door hun grondgebied te schenken. Er was veel onderlinge rivaliteit tussen die landheren. Soms bevochten ze de koningen in de in ere herstelde koninkrijkjes. In die periode bestonden er nauwe banden tussen straatprostituees, pooiers en bendes van landheren. Pooiers en prostituees ronselden soldaten. De koningen hadden al herhaaldelijk verordineerd dat de schout geen pooiers en slechte mensen meer mocht beschermen.

Dat haalde echter niets uit want het bloedvergieten bleef doorgaan omdat edelen voor het ronselen van soldaten voor hun legertjes afhankelijk waren van pooiers van clandestiene prostituees. De stad Sevilla had geen greep op de krijgsheren en besloot daarom op 9 juli 1470 dat alle hoeren maar naar het bordeel moesten. De hertog van Arcos en de gezaghebbenden over de provincie Andalusië werden gesommeerd dat ze ophielden met het beschermen en rekruteren van pooiers voor hun legers. [III]Moreno Mengibar, A, Vazquez Garcia, F., (2007) , Formas y funciones de la prostitucion hispanica en la edad moderna, el caso Andaluz, in Norba, Revista de Historia, vol. 20

In Duitsland werden tijdens de dertig jarige oorlog (1618-1648) veel legers door zogeheten troshoeren gevolgd. ‘Troshoer’ was de benaming voor een vrouw die het leger volgde. [IV]Brabants Dagblad 26-10-1960 Het aantal vrouwen in die legers overtrof soms het aantal soldaten. Er waren meer vrouwen dan soldaten. De kinderen die werden verwekt maakten ook deel uit van die gezelschappen. Ze sloten zich aan bij rondtrekkende artiesten, kwakzalvers en gespuis. [V] NRC, 10 dec. 1994

De 'Hurenweibel". degene die 'legerprostituees' in het gareel moest houden.

De ‘Hurenweibel”. degene die ‘legerprostituees’ in het gareel moest houden.

Tot de 17de eeuw bedienden landheren zich van landsknechten die huurlegertjes vormden. Ze hadden hun eigen kleding en erecode. Met de legertjes reisden hoeren en marketentsters mee.

Alva

In 1566 wordt hertog Alva naar Nederland gestuurd. Zijn gevolg bestond onder meer uit zo’n 800 prostituees die te voet en te paard in Nederland aankwamen. Hij liet ze ook vaandels sjouwen. Hij had een verordening uitgevaardigd die deze prostituees verbood klanten (soldaten) te weigeren. Voor deze prostituees was dit een reden om in grote getale te deserteren.

Vanaf het optreden van Alva proberen overheden de legers te ontdoen van meereizende prostituees. Een verordening van 20 maart 1706 uit Brugge schafte de aanwezigheid van hoeren bij het leger af.[VI]Dupont, 2004

In het begin van de achttiende eeuw wordt legerprostitutie vooral in Frankrijk onder Lodewijk XIV (1638-1648) met strenge straffen bestreden: neus en oren afsnijden, gewichten dragen en spitsroeden lopen. [VII]Door twee rijen soldaten lopen die ondertussen stokslagen toediende In de tweede helft van de achttiende eeuw komt daar verandering in. Een Franse ordinantie van maart 1768 bepaalde dat de legerprostituees alleen maar in werkhuizen hoefden te worden opgesloten en niet meer met spitsroeden lopen werden gestraft. Zieke vrouwen werden op kosten van het Franse leger behandeld.

In de negentiende eeuw [VIII] histoci  zullen dit in verband brengen met natievorming waren er alleen nog staatslegers die in diverse steden in garnizoenen waren ingekwartierd. Bordelen vestigden zich in de buurt maar prostituees maakten geen onderdeel van het leger meer uit. Ze woonden of werkten in de bordelen. Willem I drong er bij de steden op aan dat ze een reglement maakten zodat deze vrouwen medisch konden worden gekeurd ‘voor een gezond nationaal leger’. Willem I had ten gevolge van de opstand van de zuidelijke Nederlanden meer legeronderdelen naar het noorden verplaatst. [IX]Seidler, 2011

Sietske Altink

Bronnen

 

——

 

Inhoud Artikel

Noten   [ + ]

I. Bloch, 1912
II. Het Vrije Volk, 1-8-1987
III. Moreno Mengibar, A, Vazquez Garcia, F., (2007) , Formas y funciones de la prostitucion hispanica en la edad moderna, el caso Andaluz, in Norba, Revista de Historia, vol. 20
IV. Brabants Dagblad 26-10-1960
V. NRC, 10 dec. 1994
VI. Dupont, 2004
VII. Door twee rijen soldaten lopen die ondertussen stokslagen toediende
VIII. histoci  zullen dit in verband brengen met natievorming
IX. Seidler, 2011