prostitutie en feminismeOp 26 september 2014 nam het Europese Parlement de resolutie  A7-0071/2014 aan, waarin wordt gepleit voor het criminaliseren van klanten van sekswerkers in heel Europa. De redenen hiervoor zijn dat prostitutie en gedwongen prostitutie slavernij zouden zijn. Een andere reden voor het criminaliseren van klanten is dat prostitutie de ongelijke behandeling van de seksen in de hand zou werken ofwel gender- inequality zou bevorderen.

Gaat prostitutie inderdaad over ongelijkheid tussen mannen en vrouwen? In 1984 zei commissaris van politie Anneke Visser nog op een besloten conferentie in Amsterdam dat ‘prostitutiebedrijven door mannen worden beheerd, door mannen worden gefinancierd en door mannen in stand worden gehouden’. Dat was niet helemaal waar; er zijn altijd wel vrouwelijke exploitanten geweest, maar op het gebied van financiering en klandizie, had ze gelijk. Overigens was die mannelijke dominantie op de werkvloer van prostitutiebedrijven voor haar een van de redenen om de emancipatiestrijd van sekswerkers te ondersteunen.

Feministen en prostitutie

Jarenlang was het onder feministen gangbaar om prostitutie als een gevolg van de patriarchale – dus door mannen gedomineerde – maatschappij te zien. In deze visie diende prostitutie om de machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen in stand te houden. De redenering was als volgt: mannen passen een verdeel- en heerspolitiek onder vrouwen toe door ze in slechts twee kampen in te delen: de madonna’s en de hoeren. De vrouwen die niet pasten in het beeld van de aseksuele vrouw werden als hoer betiteld en moesten binnen de hun toegemeten ruimte in de bordelen blijven. Ze mochten geen contact hebben met de madonna’s die thuis hoorden te zitten. Dit onderscheid zou alle vrouwen benadelen, niet alleen ‘de hoeren’. De vrouw thuis werd immers weggezet als een seksloos wezen en de hoeren werden buiten de maatschappij gehouden.

Deze feministische visie uit de jaren tachtig heeft een grote rol gespeeld in het ontstaan van de emancipatiebewegingen van sekswerkers. Voor feministen vormde die een reden om sekswerkers te gaan steunen in hun strijd voor meer rechten. Het was het begin van de alliantie van ‘slechte’ vrouwen en hoeren, zoals nader uitgewerkt door Gail Pheterson (1985). En zolang vrouwen die zich niet voegden naar het ideaalbeeld van de madonna: dus buiten de deur werkten, meer dan een (al of niet vrouwelijke) partner hadden en seks niet alleen voor de voortplanting bedreven, als ‘hoer’ werden weggezet, hadden alle vrouwen te lijden onder het stigma ‘hoer’.

Diversiteit

Anno 2014  is het woord ‘hoer’ nog steeds een scheldwoord. Maar de madonna’s zijn schaars geworden. Vrouwen van nu werken buitenshuis, durven zich in de slaapkamer meer uit te leven, ‘daten’ er soms op los en trouwen zelden nog als maagd. Die emancipatie heeft ook repercussies voor de prostitutiewereld. Vrouwen worden zelf ook klant. Ten tweede is de en tweede is de markt daardoor veranderd. Het valt moeilijk te onderzoeken, maar het is goed mogelijk dat het teruglopen van de klandizie van sekswerkers deels te maken heeft met de vrouwenemancipatie. In ieder geval is het traditionele beklinken van zakencontracten in een bordeel niet of nauwelijks meer bon ton. De zakenpartners zijn immers tegenwoordig vaak vrouwen! Een andere veel genoemde reden voor mannen om liever een prostituee te bezoeken dan een minnares te nemen, is dat het risico bestaat dat de laatste hem thuis gaat bellen. Maar door internet en mobiele telefonie is dit bezwaar komen te vervallen. Zowel mannen en vrouwen kunnen ‘geheime’ afspraakjes maken, waarbij de kans dat een partner het ontdekt, aanzienlijk veel kleiner is dan in de tijd van vóór de technologische revolutie.

Tevens is het internet voor vrouwen ook een veilige plek geworden om mannen te zoeken die seks tegen betaling bieden. Voorstanders van klantcriminalisering vinden vrouwelijke klanten een verwaarloosbaar probleem. Dat moet ze wel vinden, anders zou haar bewering dat prostitutie per definitie gender- inequality is, niet meer opgaan. Over prostitutie van mannen voor mannen rept ze al helemaal niet. En wat te denken van de toenemende diversificatie van het aanbod op internet door bijvoorbeeld biseksuele stellen en transgenders?

Prostitutie door stellen

Sowieso valt er in de Nederlandse prostitutie een trend te bespeuren naar grotere diversiteit. SM-clubs houden vrouwenavonden en in veel clubs zijn stellen tegenwoordig ook welkom. En op internet ziet men regelmatig dat een vrouw samen met haar partner ontvangt. Vroeger kwam het incidenteel voor dat een man en een vrouw samen, meestal op initiatief van de man een sekswerker bezochten. Nu heeft iedere site waar sekswerkers hun diensten aanbieden daar een aparte rubriek voor.

Op 15 juli 2010 stonden op de site Lekkeradverteren.nl onder andere de volgende rubrieken:

  1. –          Man zoekt vrouw: 1026 advertenties
  2. –          Man zoekt stel: 279 advertenties
  3. –          Vrouw zoekt stel: 5 advertenties
  4. –          Stel zoekt stel: 61 advertenties
  5. –          Stel zoekt vrouw: 64
  6. –          Stel zoekt transgender: 1 advertentie

Het is op deze site niet altijd mogelijk te bepalen of er wel of geen betaling wordt gevraagd.

Op 28 april 2011 stonden er meer dan 100 advertenties van stellen op Kinky.nl. Hier zaten echter weer veel dubbele advertenties bij. Daarnaast hebben niet alle stellen duidelijk financiële bijbedoelingen.

De stellen die zich aanbieden lijken allemaal van Nederlandse afkomst te zijn. Het gaat over het algemeen over heterostellen. Maar we weten nog niet precies hoe we dit segment moeten definiëren: als niche van de markt voor sekswerk van vrouwen of als niche van de markt voor mannen?

Sietske Altink

Overigens is die diversiteit niet of nauwelijks terug te vinden in het aanbod in de gereguleerde vergunde prostitutie. Dat komt onder andere door gemeenten die geen ruimte laten voor een ‘divers’ aanbod, maar ook door de mentaliteit van veel exploitanten. Want op één punt heeft ze mogelijk gelijk; veel exploitanten houden de sekse- ongelijkheid  in stand. Zo weigeren de meeste raamexploitanten aan transgenders of mannen te verhuren. Een experiment in 1997 om mannen achter het raam te zetten tijdens de Open Dag in Amsterdam werd nogal grof gesaboteerd door exploitanten.  (Shahar en Voet, 1997 ) Mannen zijn als sekswerker in de meeste privéhuizen en clubs ook nu niet welkom. En de veldwerkers van De Rode Draad zijn enkele malen weggestuurd uit ‘raamgebieden’ omdat die voor vrouwen verboden terrein zouden zijn.

Het is maar de vraag hoe lang de traditionele prostitutiewereld deze sekse- discriminatie in stand kan houden. Ook in andere beroepen – waar het altijd al slecht gesteld was met de ‘gender- equality’, hebben zich open moeten stellen voor de andere sekse(n). Zo zullen er ooit vrouwelijke beroepsvoetballers in Nederland zijn, net als er ooit (weer) vrouwelijke wielerprofs aan de Tour de France gaan meedoen. Overigens is het gebrek aan gender-equality in de topsport geen reden geweest voor het Europees Parlement om het kijken naar of het beoefenen van sport strafbaar te stellen.

Sekswerkers bevestigen het idee niet dat vrouwen te koop zijn. Helaas moeten zij keer op keer uitleggen dat zij niet te koop zijn, maar dat zij seksuele diensten verkopen of beter nog, diensten verlenen. Ze verkopen zichzelf niet, ze nemen zichzelf na het werk altijd mee naar huis.

Sietske Altink