De meest recente golf van migranten in de erotische bedrijvigheid wordt gevormd door Chinese vrouwen die in kapsalons, massagesalons en schoonheidssalons in een grijs gebied opereren.[I]De onderzoeker Soudijn van de KLPD heeft geen gevallen van gedwongen prostitutie onder door hem onderzochte cases van mensensmokkel gevonden. (Soudijn, 2006). Het is waarschijnlijk dat er een vorm van dienstverlening plaatsvindt die wij seksueel zouden noemen. Dat is heel moeilijk aan te tonen en het is al helemaal lastig om hard te maken dat het gaat om seksuele uitbuiting. Mogelijk ervaren de Chinese vrouwen – net als de Thaise vrouwen-  het masseren van de geslachtsdelen tot er een hoogtepunt op volgt, niet als seks, wat het krachtens de Nederlandse jurisprudentie echter wel is.

Prostitutie is in China illegaal. Vóór de komst van het communisme bestond er een vorm van gereguleerde prostitutie.

De negentiende eeuw

In de negentiende eeuw werd in China straatprostitutie verboden. Van 1911 tot 1936 moderniseerde de Chinese maatschappij, wat ook zijn weerslag had op de prostitutie. Men pakte het meer ‘westers’ aan door het tot bepaalde gebieden te beperken. Tippelen mocht niet meer en er kwam een verbod op opzichtig adverteren. In Beijing mocht prostitutie alleen plaatsvinden in appartementen buiten het centrum. Dit beleid boekte echter matig succes. Bordeelhouders weigerden te verhuizen en overal in de steden doken er illegale bordelen op waar vooral buitenlandse vrouwen werkten. Zo voldeed men aan de vraag naar prostitutie voor de vele arbeidsmigranten, ook uit Europa, die zonder vrouw leefden. Vrouwen uit het toen nog arme Japan moesten een deel van het tekort aan prostituees aanvullen. Vanaf 1911 ging de politie de bordelen controleren en werd de seksindustrie belastingplichtig.
Slavernij speelde hierbij een rol. In 1906 is de slavernij in China verboden maar is pas in 1930 echt afgeschaft. Nadien ging men over tot pacht van vrouwen. Men adopteerde ze tegen een fors bedrag als onderpand. De bendes die dat regelden oefenden een ware terreur uit in de dorpen. Dit  systeem van pacht en onderpand diende om een beschuldiging van slavernij te ontlopen. Toen de communisten aan de macht kwamen, was een van de eerste zaken waar ze zich voor inzetten het afschaffen van de prostitutie. Op 3 februari 1949, slechts één maand nadat het Rode Leger Beijing in handen had gekregen, kondigde het regime aan het aantal bordelen te zullen beperken en ze vaker te gaan controleren. In nog geen twee maanden na de stichting van de Volksrepubliek op 1 oktober 1949 vielen meer dan 2000 politiemannen alle bordelen die Beijing telde (224) binnen en sloten ze vervolgens.1286 prostituees, 424 bordeelhouders en pooiers werden gearresteerd. Dit vond al snel navolging in andere steden. In Shanghai werden tussen 1950 en 1955 5333 prostituees opgepakt. In oktober 1957 werd prostitutie in zijn geheel bij wet verboden. (Gronewald, 1982)

Maar pas in 1980 werd het in de prostitutie dwingen van een vrouw strafbaar. Dit is een antwoord op het weer opduiken van de prostitutie eind jaren zeventig. In maart 1983 werd dat voor het eerst erkend. Het cijfermateriaal dat in de grote steden was verzameld na het sluiten van meer dan 600 bordelen, deed vermoeden dat van januari 1982 tot november 1982 11500 personen bij prostitutie waren betrokken. Daarvan waren er meer dan 1200 bordeelhouder, 4200 prostituee en 1800 klant. 1500 mensen kregen een bekeuring, 790 werden gevangen gezet en 662 naar werkkampen gestuurd. Tussen januari 1986 en juli 1987 zijn 18 gevangenkampen voor prostituees geopend. In december 1987 waren het er al 62.

Eind jaren tachtig ging men nog harder optreden tegen prostitutie. Toen stonden de kranten bol van verhalen over bruidenroof in China. Mannen konden toen moeilijk aan een geschikte vrouw komen en bestelden dan maar via criminelen een bruid uit een ander dorp of uit de stad. In die periode zijn in totaal 65.000 leden van 9000 bendes gearresteerd. De politie is er hard tegen opgetreden. [II]NRC 5-4-2003, Arnhemse Courant 8 augustus 1999

Volgens een officieel rapport werden alleen al in 1991 meer dan 30000 sekswerkers naar werkkampen gestuurd. Enkele bordeelhouders werden zelfs ter dood veroordeeld als onderdeel van de strijd tegen de zes zonden: porno, drugs, gokken, drankzucht, prostitutie en bijgeloof. Er waren in het eerste decennium van de 21ste eeuw 62 heropvoedingskampen voor prostituees in China.

Tussen 1982 en 1997 zijn er twee miljoen arrestaties in verband met prostitutie verricht. In die periode steeg tevens het aantal veroordelingen voor ontucht met minderjarigen. We weten niet of dit om prostitutie ging of om onzedelijk gedrag. Maar het is wel pijnlijk dat hele jonge meisjes veroordeeld konden worden voor onzedelijk gedrag met ouderen. De minderjarigheidsgrens ligt in China immers op 14 jaar.
Prostituees maar ook zwervers en buitenlanders zijn nu de grote slachtoffers van schending van mensenrechten in China. In het immens grote China met zijn bevolking van 1,3 miljard mensen is de prostitutie weer zichtbaar. Het wordt meestal aangeduid met de term: San Pei, dat wil zeggen ‘drie soorten gezelschap’: om te praten, te dansen en te drinken. Maar eigenlijk bedoelt men drinken, lachen en het bed delen. Hoewel dit San Pei in 1999 is verboden,  schat de econoom Yang Fan dat prostitutie zes procent van het Bruto Nationaal Product uitmaakt. Er zouden 3-20 miljoen prostituees in China werken, overigens een raar getal met een foutmarge van zo’n 600 procent.
‘Karaokegirls’ proberen door ‘gezelligheid’ te bieden klanten te werven. Deze manier van werken zou uit Japan zijn geïmporteerd.

In het huidige China adverteren veel bordelen zich als gelegenheden voor voetmassage. In sommige delen van China is massage beneden de schouder verboden, maar voetmassage is gewoon toegestaan. Prostituees werken in ogenschijnlijk gewone kapsalons. Één van de werkneemsters van zo’n salon kan ook daadwerkelijk knippen. Er is ook betrekkelijk simpel kappersgereedschap aanwezig, maar de uitsluitend mannelijk klanten kunnen ook met de sexy geklede kapsters naar achteren. De vrouwen loeren via spiegels naar buiten om potentiële klanten te spotten, die via lichaamstaal duidelijk worden gemaakt wat de mogelijkheden zijn. De happy ending staat daar bekend als ‘vliegtuig schieten’.

De vrouwen werken er van tien uur ’s morgens tot drie uur ’s nachts. De eigenaar betaalt het eten maar de vrouwen moeten het zelf koken. Ook als er geen klanten zijn, moeten de vrouwen binnen blijven. Deze kappers zijn heel populair. Een toerist vertelde op internet dat ze in één dorp wel zestien van die zaken heeft gezien. Naast het tippelen op daartoe aangewezen plekken is er ook prostitutie die wordt beoefend door het zogeheten ‘fabrieksmeisje’, een vrouw die de bouwplaatsen bezoekt.
Volgens Zi Teng, een organisatie voor rechten van sekswerkers in Hong Kong kunnen vrouwen in het zuiden betrekkelijk zelfstandig werken. Maar de meeste vrouwen hebben een ‘manager’, die hen van het platteland naar de stad heeft begeleid en 20 tot 50 procent van de verdiensten int. Dat geldt niet voor de vele Koreaanse vrouwen die in China werken. Zij moeten twaalf maanden voor één baas werken in ruil voor kleren, eten en onderdak. Daarna zijn ze vrij. Ze zijn populair omdat ze goedkoper en minder zakelijker zouden zijn dan Chinese vrouwen.
China importeert niet alleen vrouwen maar exporteert ze ook met andere arbeidskrachten. De laatste immigratiegolf is rond 1980 begonnen en is een gevolg van het moderniseringsbeleid dat rond 1980 op gang kwam. China zette de grenzen open voor handel met het buitenland en schafte staatssubsidies af, waardoor veel Chinezen werkloos werden. (Zi Teng, 2000)

Naar Europa

De wc in een Amsterdamse opiumkit

De wc in een Amsterdamse opiumkit

Reeds voor de Tweede Wereldoorlog werden Chinezen naar Europa gesmokkeld. In 1911 wierf de Stoommaatschappij Nederland in het geheim Chinese stokers in Londen en Liverpool om de ophanden zijnde staking van Nederlandse zeelieden bij voorbaat te breken. Maar ze werden buitengesloten van werk omdat Nederlanders ze als oneerlijke concurrentie beschouwden. Geld voor de terugreis hadden de Chinezen niet en ze hadden weinig kansen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Ze bleven hangen op Katendrecht in Rotterdam, waardoor deze buurt de grootste Chinatown van Europa werd. In Amsterdam vestigden zich zo’n 500 Chinezen, in de Binnen Bantammerstraat ontstond het Amsterdamse Chinatown dat zich uitbreidde tot de Stormsteeg. De journalist Nico Polak beschreef de bedrijvigheid in de buurt als volgt: ‘Acht Chinese restaurants voor Nederlanders, vier gokhuizen, twee opiumkitten, enkele pensions, een in Chinese kapsels gespecialiseerde kapper, twee toko’s, drie clubhuizen van onderscheidene groepen Chinezen en vier Chinese restaurants voor Chinezen.

Triades in Amsterdam

Na de Tweede Wereldoorlog was er op de Zeedijk een gedoogd opiumpaleisje. Alleen Chinezen mochten er binnen. Maar de ‘apothekers’ onder hen hadden ook clientèle buiten eigen kring. ‘Ik haalde wel eens een Chinees poedertje in de Bantammerstraat in Amsterdam’, vertelde jaren geleden een oude Rode Draad vrouw. Een van de zes ‘zonden’ – het gokken- was een van de weinige vormen van ontspanning die de Chinezen zich gunden. Gokkers die veel hadden verloren, werden in eigen kring geholpen. Lukte dat niet, dan was er wel de organisatie Grote Oren om hun tegen woekerrente geld te lenen. De politie liet bepaalde praktijken als opiumschuiven en illegaal gokken ongemoeid. Maar het liep uit de hand toen de triades, de Chinese georganiseerde misdaad zich ermee gingen bemoeien. In 1972 arriveerden de eerste kwartiermakers van de triades, waarvan er in 1974 al drie  actief waren, vooral in de drugshandel en het gokwezen. Een ervan, de Triade Ah Kong zou de strijd om de heroïne hebben gewonnen. De andere twee triades waren 14 K en Tai Huen Chai. De Tai Lo’s, de capo’s van de triades werden eigenaren van restaurants die als dekmantel dienden.  Deze triades bevochten elkaar op leven en dood. Na enkele moorden werden de gokpaleizen gesloten en illegale Chinezen het land uitgezet.
Een triade is een symbool van de drie eenheid van Hemel-Aarde-Vuur. Ze stammen uit de 17de eeuw en waren aanvankelijk geheime genootschappen die zich verzetten tegen de Manchu keizers. De functie in de organisatie werd met een nummer aangeduid. Tai Lo= 21.

Lidmaatschapskaart van een triade uit de negentiende eeuw

Lidmaatschapskaart van een triade uit de negentiende eeuw

De triades zouden ook verantwoordelijk zijn voor mensensmokkel. Deskundigen op het gebied van mensenhandel bestrijden dat echter. [III]Inzake Opsporing, 1996, Roer, van der 1989, Robertson, 1977, Brouns, 1993, Godfroid en Vink, 1999, Frey, Roth en Fijnaut, 1994, Vries, Peter de, 1985. De onderzoeker Soudijn (1996) van de KLPD (korps Landelijke Politiediensten) heeft geen gevallen van gedwongen prostitutie onder door hem onderzochte cases van mensensmokkel gevonden. Deze bestreken de jaren 1996-2003.

De onderzoekers Bottenberg en Janssen bevestigen dit. Slechts incidenteel zijn er contacten van beautysalons met organisaties van slangenkoppen. Soms helpen de slangenkoppen ze aan werk in de salons, maar meestal laten ze op de plaats van bestemming de vrouwen aan hun lot over. De verhalen uit de jaren negentig suggereren echter wel de betrokkenheid van een organisatie bij de paar gevallen van mensenhandel die toen boven kwamen drijven.

Halverwege de jaren negentig verschenen er verhalen in de media over Chinese ama’s (minderjarige asielzoekers) die uit asielzoekerscentra verdwenen. Een van hen, we noemen haar Ii, een meisje dat geen vader meer had, wilde naar haar moeder in Nederland. Een kennis, we noemen hem Baas, zou wel zorgen dat ze in Nederland kwam. Ze leende een groot bedrag van een vertrouwensvrouw. Baas regelde haar papieren en bracht haar naar een woning in Italië. Tijdens haar aangifte vertelde ze: ‘Ik kende iemand in Italië, maar die mocht ik niet bellen.’ Baas droeg haar over aan een tweede Baas die haar met de trein naar Nederland bracht waar ze werd opgesloten in een woning, waaruit zij wist te vluchten. Hij slaagde er echter in haar te achterhalen. “Na twee dagen zei hij dat ik in mijn kamer moest blijven. Daarna mocht ik alleen nog maar de kamer uit om te eten. Na zeven dagen mocht ik alleen de kamer verlaten om naar de wc te gaan. Ik vroeg naar mijn moeder en hij zei dat hij haar nog niet had gevonden. De Baas wilde niet zeggen wat er met mij zou gebeuren als hij mijn moeder niet zou vinden. Naderhand geloofde ik niet dat hij serieus aan het zoeken was. Af en toe hoorde ik stemmen in de woning, maar de andere mensen kon ik niet zien. Op een moment zei hij dat hij me aan buitenlanders zou verkopen om een videofilm te maken. Ik zou veel geld verdienen. Ik huilde en hij dreigde plakband over mijn mond te plakken.’ De zaak kwam aan het rollen toen een Chinese vrouw de politie inschakelde omdat ze gebeld was met de mededeling dat ze Li moest vrijkopen. Lwas mogelijk voor de porno-industrie bestemd.

De beauty branche

De Binnenbantammerstraat in 2009

De Binnenbantammerstraat in 2009

In Spanje, België en Nederland zien we een enorme groei van de Chinese beautysector. Dat is ook vanaf 2005 in Nederland het geval. In Den Haag zaten er op een gegeven moment tien in één straat. Midden juli 2011 telden de veldwerkers van De Rode Draad 29 Chinese salons in de Hofstad.

 

Er zijn vermoedens dat de Chinese vrouwen slachtoffer zijn van economische uitbuiting: de zaken zijn heel lang open – vaak tot na middernacht-  en de Chinese vrouwen maken hele lange dagen. Volgens een sinologe die De Rode Draad adviseerde heeft het begrip ‘mensenhandel’ in kringen van Chinezen de specifieke betekenis van handel in organen.

Het lijkt in de salons om nieuwkomers te gaan; deze vrouwen spreken geen woord Engels, laat staan Nederlands en lijken niet op de hoogte te zijn van de situatie waarin ze verkeren. [IV]Knotter, Jaap, Korf, Dirk, J. Hiu Ying Lau, Slangenkoppen en tijgerjagers, Illegaliteit en criminaliteit onder Chinezen in Nederland, Den Haag, 2009

 

Mensensmokkel

Een Chinees sprekende vrijwilliger heeft voor De Rode Draad enkele in Nederland uitgegeven Chinese kranten gelezen. Daarin werden vaak ‘diensten’ van Chinese studentes aangeboden. Volgens haar en de politie zijn veel Chinese vrouwen die in de salons werken, Nederland binnengekomen op grond van een studentenvisum. Tevens bevatten deze kranten advertenties voor het regelen van een verblijfstatus waarop men ‘face to face’ een bod moet doen. Dit zou erop kunnen wijzen dat er stevig betaald moet worden voor migratiebemiddeling. Overigens hebben deze vrouwen volgens andere bronnen (politie en Buza) vaak geen papieren. De identiteit van de werkenden kan ook moeilijk achterhaald worden omdat men in China niet geen gemeentelijke registratie kent zoals een GBR. (Gemeentelijke Basisregistratie.) Men vermoedt dat de jonge vrouwen die in de salons worden aangetroffen al in de Volksrepubliek illegaal waren; een dochter teveel in het één kind systeem.

Bronnen

Aanvullende literatuur

AD: 30 -05- 2007
Davidson, Julia O’Connell, (2001)Children in the Sex Trade in China, Save the Children, Sweden)
Xiao –huang Yin China’s Gilden Age, 1994.
Nieuwsdienst: 22 dec 07
Chinese migratie naar België, een publicatie van het Centrum voor Gelijke Kansen.
International Encyclopedia Fang-fu Ruan en M.P. Lau.
Cees Bronsveld: Jonge vluchtelingen , een uitgave in opdracht van SoZaWe.
Brabants Dagblad 16-02-1994
Volkskrant  4 -04-1994
Robert van der Roer, R. (1989) in C.J.Fijnaut, Georganiseerde misdaad en politiebeleid, Lochem.
Arnhemse Courant, 8 aug 91
Teletekst, 2 -08-1995
Volkskrant, 5 -09- 1995
Volkskrant 9-06-2000
Volkskrant 30-05-1998
Volkskrant 19-03-1999
Nieuwe Revu 15-07-1998
NRC 6 -12- 1997
Zembla 26 -06-1997
Keerzijde 2008
Volkskrant 11-01-2001
Volkskrant 20-2-1997
Panorama van week 45 2005
Standaard, 28 -08-1997
Vries, Peter R.,(1985)  Uit de dossiers van commissaris Toorenaar, Baarn.
South China Morning Post 26-12-1999Light, E.,  (‘1977) The ethnic vice industry’, American Sociological Review,  vol. 42.
Robertson, Frank, (1977) The Triangle of Death, the inside story of the TRIADS, the Chinese mafia, Londen.
Robertson, Jeffrey, The laundryman, inside the world largest business, Londen, 1994
United Nations, Report of the Workshop of Experts on prevention and rehabilitation schemes for young women in prostitution and related occupations, 11-17 juni, 1985, Bangkok, United Nations Economic and social commission for Asia and the Pacific. (ESCAP)
Venicz, Liesbeth, Vanwesenbeeck, Ine, (1999) Aard en omvang van (gedwongen) prostitutie onder minderjarige (allochtone) meisjes, uitgave van het Nisso, Utrecht.
Vena Newsletter, Traffic in women, november 1989
Verlaan, Jos, (1999) Chaos aan de Amstel, Nijmegen.
Zi Teng, (2000) Hong Kong, Macau en Town B, Research Report on Mainland Chinese Sex Workers, februari

 

 

Noten   [ + ]

I. De onderzoeker Soudijn van de KLPD heeft geen gevallen van gedwongen prostitutie onder door hem onderzochte cases van mensensmokkel gevonden. (Soudijn, 2006).
II. NRC 5-4-2003, Arnhemse Courant 8 augustus 1999
III. Inzake Opsporing, 1996, Roer, van der 1989, Robertson, 1977, Brouns, 1993, Godfroid en Vink, 1999, Frey, Roth en Fijnaut, 1994, Vries, Peter de, 1985
IV. Knotter, Jaap, Korf, Dirk, J. Hiu Ying Lau, Slangenkoppen en tijgerjagers, Illegaliteit en criminaliteit onder Chinezen in Nederland, Den Haag, 2009