19eeuwpeeskamer

Een werkkamer uit het verleden. Datum onbekend. Maar een radio stond er wel.

‘Je krijgt van die marmeren vloertjes en die verankerde bedden, en, ja het zal allemaal wel toxisch verantwoord zijn. Het zal net lijken alsof je via zo’n marmeren gangetje bij de ABN binnenkomt.  Als je er een juffrouw achter een balie neerzet, is het compleet.‘  Dit zei Margot Alvarez op 13 mei 1991 bij een vergadering van De Rode Draad over de wetswijziging, waarvan men dacht dat die aanstaande was. Een van de voordelen van de wetswijziging zou zijn dat de fysieke arbeidsomstandigheden verbeteren.

In 1991 was hier al correspondentie over geweest met het Arboned. [I]De arbeidsinspectie is niet hetzelfde als een arbodienst. Dat is een organisatie waar een bedrijf zich bij aansluit voor het voorkomen en behandelen van arbeidsongeschiktheid. In 1988 was een koepel van de arbodiensten, het Arboned al benaderd. In een brief voorspelde deze organisatie dat de Arbeidsinspectie (In het vervolg AI) voornamelijk reactief zou optreden, dus naar aanleiding van klachten, en dat haar activiteiten beperkt zouden blijven tot situaties waarin gezagsverhoudingen heersten, dus waar er dienstverbanden waren. 1991 brief arboraad Op 14 januari 1999 was de AI aangeschoven in een expertmeeting met exploitanten en mensen van de FNV om zich te oriënteren op haar toekomstige rol.

Enkele weken later ging de bel bij De Rode Draad. De AI stond voor de deur. De beleidsmedewerker keek in paniek in haar agenda: ‘Afspraak met AI vergeten? Dit bleek niet het geval te zijn. De AI kwam het kantoor van De Rode Draad inspecteren. Helaas, er was wel wat mis op kantoor: de lichtval op de beeldschermen van de computers van de medewerkers was bijvoorbeeld niet comme il faut. De Rode Draad was hogelijk verbaasd dat de eerste actie van de AI in de erotische branche het afkeuren van haar kantoor was. En dat werd gedaan door dezelfde ambtenaren die ze eerder had ontmoet op de expertmeeting! De AI gaf later toe dat dit niet handig was geweest.

2000-2004

De Rode Draad werd nog gevraagd om commentaar te geven op een brochure die de AI in 2000 het licht deed zien. Daarin stond bijvoorbeeld, dat ook als de exploitanten beweerden dat de werkers zelfstandige ondernemers waren, de AI toch controles kon doen op de veiligheid voor bezoekers en de omstandigheden van overige werknemers, zoals barpersoneel. Daarnaast moest de exploitant voor de veiligheid zorgen en contacten met gevaarlijke stoffen voorkomen. (In dit geval zou dit besmet zaad of bloed zijn). De brochure bevatte ook eisen aan de rust- en pauzeruimtes, het aantal vereiste wasbakken en wc’s, die ook nog, in bordelen van een bepaalde omvang  naar ‘sekse gescheiden’ moesten zijn. In die periode bestonden er ook nog bordelen ‘voor homoprostitutie’ waar dus ook naar sekse gescheiden wc’s moesten komen als er meer dan tien jongens werkten.

De kwestie van de wc’s was symptomatisch voor de grote onduidelijkheid die heerste. De gemeenten hadden namelijk in hun vergunningenstelsels ook eisen aan het sanitair en de omvang van de ruimten gesteld. En die kwamen niet altijd overeen met die van de Arbeidsinspectie. Wie gaf de doorslag in bijvoorbeeld de kwestie van de aantallen toiletten per seksbedrijf? De GGD? De gemeenten in hun vergunningenstelsels? Of de Arbeidsinspectie? En wie treedt er op als de regels worden overtreden? In de brochure van de AI viel te lezen dat klachten in overleg met de politie en de gemeente aangepakt zouden worden.

Om het nog ingewikkelder te maken kwam het LCI  (Landelijk Centrum Infectieziekten) met een pakket hygiënerichtlijnen. Deze wekten de nodige hilariteit: er stond bijvoorbeeld in dat sekswerkers hun nagels kort moesten houden en hun lingerie op 100 graden moesten wassen. Zie de 2000 Dick Lavina zingt de hygienerichtlijnenblues. (Later zijn met exploitanten meer realistische richtlijnen opgesteld)

In 2001 bleek dat de AI met de politie overlegde. Aangezien de AI had laten weten dat ze alleen naar aanleiding van klachten in actie zouden komen, diende De Rode Draad een klacht in tegen Hotel California in Rotterdam, waar blijkens berichten op Hookers.nl. de vrouwen onder druk stonden om onveilige seks te hebben. De AI ging er niet op in, want er liep al een politieonderzoek. Daarna bleef het jaren stil rondom de AI. In 2004, toen het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkgroepen organiseerde om de arbeidsverhoudingen te bespreken, is door dit Ministerie aan de AI gevraagd deel te nemen. Dat deed ze niet, want de AI ontving weinig klachten over gebrekkige hygiëne en gevaarlijke situaties in de bordelen.

‘Is de AI hier? Dit is een retorische vraag, we verwachten geen antwoord.’  Inderdaad, er kwam geen antwoord, want de arbeidsinspectie was er niet op dit symposium over Arbeidsrecht en Prostitutie. (2005). Voor de Arbeidsinspectie was er namelijk rond die tijd een schone taak weggelegd. De Belastingdienst had, vooral in Rotterdam, voor sommige bedrijven het oordeel uitgesproken dat er in dienstverbanden heersten. In dat geval zou de AI moeten controleren of de werknemers minimaal het minimumloon kregen betaald. Dat was niet in al die bedrijven het geval. Zo kwam het voor dat er alleen werd betaald voor de tijd dat een klant binnen was. De uren die de werknemers wachtend op klanten doorbrachten, bleven in dat geval onbezoldigd. Deze controles hebben toen niet plaatsgevonden.

Vanaf 2008 gaat de AI meedoen aan invallen in bijvoorbeeld Chinese en Thaise massagesalons, ook om bijvoorbeeld illegale werknemers eruit te halen.

De Arbeidsinspectie heet nu Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Sietske Altink 2012

Noten   [ + ]

I. De arbeidsinspectie is niet hetzelfde als een arbodienst. Dat is een organisatie waar een bedrijf zich bij aansluit voor het voorkomen en behandelen van arbeidsongeschiktheid. In 1988 was een koepel van de arbodiensten, het Arboned al benaderd.