In 2008 vroeg de gemeente Deventer De Rode Draad een inventarisatie te maken van de prostitutie in het stadje ten behoeve van ‘uitstapprogramma’s voor prostituees. Hieronder volgt het (ingekorte) verslag van De Rode Draad.

Het bezoek van 2008 aan Deventer was niet ons eerste. Ter introductie van ons verslag presenteerden we enkele constante factoren van onze bezoeken aan Deventer. Zo was altijd het geringe aantal Nederlandse vrouwen die in de Bokkingshang en de clubs werkten zeer opvallend. In 2008 leek dit iets veranderd te zijn. Er was zelfs een ‘hoekje’ voor Nederlandse vrouwen. Het was echter de vraag of een dergelijk bordje niet in strijd was met de wet op ‘gelijke behandeling.’ Volgens de exploitant was dit echter een initiatief van ‘de meisjes’, zodat de klanten wisten waar ze aan toe waren.

Sinds De Rode Draad veldwerktochten naar Deventer ondernam leek er in 2008 weinig veranderd te zijn. Bedrijf no. 1 vonden we nog steeds een kwestieus bedrijf. Aan de Brinkgreverweg werden we nog steeds geweigerd en bij de SM studio hadden ze nog steeds geen tijd voor ons.

Voorwerk

Kamervehuurbedrijf Bokkingshang Deventer

Kamerverhuurbedrijf Bokkingshang Deventer

Ter voorbereiding van ons bezoek aan Deventer raadplegen we het internet. Via google komen we erachter dat er minstens één escortbureau in de regio actief is. Dit bedient ook klanten uit Deventer. We komen twee mannen tegen die thuis ontvangen; bij één van hen kunnen dames ook gratis terecht. We ontdekken tevens een 06 nummer van één vrouwelijke thuiswerker.

brengen met de verhoogde kamerhuur.

 Aanpak

Wij hebben op hele verschillende tijdstippen vier bezoeken aan de Bokkingshang gebracht. (De verslagen van de bezoeken aan de Bokkingshang staan elders op deze site.) De overige seksbedrijven hebben we ook bezocht. Bij één bedrijf werden we zonder pardon weggestuurd. Men gaf ons te kennen dat het geen zin had om terug te komen. Bij een tweede wilde slechts één vrouw met ons spreken. Bij een thuiswerkster, die in onze lijst van bordelen voorkwam en een ander bedrijf zijn we drie keer tevergeefs aan de deur geweest.

Wij presenteerden ons als een organisatie van collega’s die van de gemeente Deventer de opdracht had gekregen om eens de wensen van prostituees uit de gemeente te inventariseren. Terloops lieten we ons ontvallen dat een van de wensen ook zou kunnen zijn van beroep te veranderen en/of voor een opleiding in aanmerking kunnen komen.

De illegale prostitutie vereiste een andere aanpak. Uit ervaring weten wij dat kroegbazen en taxichauffeurs belangrijke bronnen van informatie zijn over illegale prostitutie. Wij hebben deze mensen ook geconsulteerd. Een voormalige escortchauffeur heeft ons rondgereden in de Rivierenwijk waar zich de meeste thuisprostitutie zou bevinden. Een ex-prostituee en een in de buurt wonende prostituee hebben ons voorzien van achtergrondinformatie.

Escort en thuiswerk

Wij hadden tijdens het voorwerk één vrouw gevonden die thuis klanten ontvangt. Wij probeerden haar te bellen, maar we kregen steeds een voicemail die door een man was ingesproken. De dame zelf zou tijdelijk niet beschikbaar zijn. De tekst van de advertentie doet vermoeden dat de vrouw die niet zelf heeft geplaatst. ‘Slanke vrouw uit Deventer ontvangt heren bij mij privé.’ Daarna wordt weer de indruk gewekt dat de vrouw zelf adverteert: ‘even over mezelf, ik ben blond … (enz), vanaf 90 euro per uur.

Een ex-prostituee vermeldt dat er in Deventer een grote traditie is van thuiswerk. Zij deed dat ook in de jaren zestig, begin jaren zeventig. Dit verliep volgens haar probleemloos. Ze had een praktijk aan huis en bracht een soort privétheatershow. Veel thuiswerkers adverteren volgens haar met een vage plaatsaanduiding: omgeving Apeldoorn betekent bijvoorbeeld Deventer of Amersfoort. Door het bestuderen van de advertenties zijn de thuiswerkers dus moeilijk te lokaliseren. Onze zoektocht maar advertenties in de lokale pers leverde derhalve niets op.

Uit ons verslag van onze ontmoeting met een oud- escortchauffeur: 09-08-2008, 14.00 uur.

We hebben een complete stadsrit gehad en wat roddels verzameld. Er gaan geruchten dat er zo’n 30 vrouwen thuis werken in Deventer. Dit zou onder andere plaats vinden in de Rivierenbuurt. We hebben daar gereden maar kregen de indruk dat er daar zoveel sociale controle is dat dertig vrouwen hier waarschijnlijk door de mand zouden zijn gevallen. Campers komen niet echt voor in de buurt. Over tippelen en over klanten oppikken in bars of hotels is niets bekend.

Ontmoetingen met taxichauffeurs: Uit ons verslag:

Taxirit I

10-08-2008, 12.30 uur. We staan bij een chauffeur die net een rit kreeg en ons doorstuurt naar zijn collega. We zien kans hem nog even te vragen wat hij weet van prostitutie in Deventer. Volgens de man is het behoorlijk dood gebloed in Deventer. Alles zou zich afspelen in de bekende bedrijven. De man rijdt nooit klanten naar adresjes in de stad. Zijn vrouwelijke collega vragen we ook wat ze weet. De vrouw rijdt wel regelmatig de vrouwen naar de Bokkingshang. Meestal komen ze aan op het station. Ze kent maar één vrouw die in Deventer heeft gewoond, een buitenlandse vrouw. De vrouwen die ze rijdt zijn soms verlegen en durven niet meteen te zeggen waar ze heen moeten. Als ze het  al zeggen doen ze dat omkleed met verontschuldigingen. In het verleden was er één vrouw die thuis werkte maar die vertrokken is. Op dit moment is er een dip in haar ritjes naar de Bokkingshang. Ooit was er een sekswerker die met spoed naar Doetinchem wilde omdat haar ouders een probleem hadden. De vrouw had geen geld en zou later betalen. Ze heeft nooit meer iets van de vrouw vernomen.

Taxirit II11-08-2008. 11.10 uur. De chauffeur van de taxi is ook niet bekend met 30 thuiswerksters. In Deventer draait het om de Bokkingshang en bedrijf no. 1. Ook hij rijdt wel eens vrouwen naar hun werk.

Escortbedrijven zijn bijna per definitie bovenlokaal. Ons vooronderzoek leerde ons dat er minstens één escortbureau in de regio actief is. Een taxichauffeur wist ons te vertellen dat zij slechts éénmaal een escort bij een hotel heeft opgehaald. Overigens wil dit niet per definitie betekenen dat het hotel bij escort is betrokken. De klant kan de escort zelf vanuit zijn kamer besteld hebben. Zo is bijvoorbeeld ook een restaurant waar een prostituee met haar klant eet, niet een ‘gelegenheidsgever’ tot prostitutie.

Een variant van de escort is het zogeheten fotobureautje: de klant koopt daar naar aanleiding van een foto een adres van een prostituee in de regio. Volgens onze informant zijn deze bureaus inmiddels uit Deventer verdwenen en maken prostituees uit de regio gebruik van zo’n bureautje in Zutphen.

Wat wisten de vrouwen ons te vertellen?

De SM studio

De SM studio

De meeste tijd hebben we besteed aan pogingen de dames te spreken te krijgen. Uit het verslag van drie bezoeken:

SM Studio: 9-08-2008, 11.30 uur NB: SM (Sado-masochisme) is een specialisatie die de nodige technische vaardigheden en psychologisch inzicht vereist. Buitenstaanders zullen verbaasd zijn te horen dat gelijkwaardigheid een belangrijk element is van dit spel. Degenen die meester en slaaf spelen moeten goede afspraken met elkaar maken om te voorkomen dat er grenzen worden overschreden. Hiervoor gebruikt men bepaalde codewoorden. Het wordt meestal beoefend door vrouwen/mannen die al lang ervaring hebben in de prostitutie. In deze specialisatie treffen wij in de regel dames van boven de dertig met een goede taalbeheersing aan.

Na het openen van de buitendeur staan we bij een binnendeur met een bel. Als we aangebeld hebben horen we wat gestommel. Het duurt nog even voordat de deur opengaat. Een vrouw tussen de dertig en veertig in een verpleegstersuniform doet open. Ze vertelt dat ze met een klant bezig is en dat ze was vergeten de buitendeur dicht te doen. Ze heeft op dit moment geen tijd voor ons maar we kunnen donderdag terug komen. Helaas zijn we dan niet meer in Deventer. We vragen haar nog snel hoe ze over haar werk denkt. De vrouw vindt het leuk en heeft het naar haar zin. Ze werkt op deze plek en op nog een andere locatie in Arnhem. Stoppen wil ze niet en als ze dat wel zou willen dan heeft ze daar geen hulp bij nodig. De vrouwen werken over het algemeen op afspraak in deze SM studio. Volgens onze informanten werken hier drie Nederlandse vrouwen. Geen van hen woont in Deventer. Uit de verhalen begrijpen we dat dit een soort rondreizend circus is.

Drie bezoeken aan een thuiswerkster : 09-08-2008,  11.45 uur

We staan voor een deur zonder deurbel. Vaak is er dan een tweede deur. We kunnen gewoon naar binnen. In de woonkamer ligt een matras op de vloer.  We zien ook vijf  paar schoenen en horen een hond blaffen. Geschrokken doen we de deur weer dicht. De hond blijft blaffen maar er wordt niet open gedaan. We besluiten te vertrekken en gooien een boekje van de Rode Draad in de brievenbus. We vragen een buurman of hier een bordeelachtig bedrijf is. De man bevestigt dat het om een massagesalon gaat. Er zou een Surinaamse vrouw wonen die ‘ontvangt’.

10-08-2008,  11.20 uur.  De hond blaft niet, de deur is dicht en onze folder is uit de brievenbus gehaald. 11-08-2008,  11.20 uur. Na ons geklop gaat de deur op een kier open. Een opening van 5 cm is blijkbaar genoeg voor de vrouw om met ons te communiceren. Ze zegt ongevraagd dat ze hier pas een paar weken woont en van niets weet. Op de vraag of er een massagesalon is antwoordt ze ontkennend. Het pand ziet er zeer vervallen uit. We hebben tijdens onze drie bezoeken geen klant gezien. Het huis verkeert in slechte staat en het weinige wat wij van het interieur hebben gezien maakt op ons een verwaarloosde indruk. Zij zal zich niet snel als ‘uitstapper’ melden omdat ze niet wil toegeven dat ze aan  (erotische) massage doet.

 

Er zijn drie inpandige seksbedrijven in Deventer.

deventer 058

Bedrijf no.1

Bedrijf no. 1: 09-08-2008,  20.00 uur Een Turkse blonde bedrijfsleider nodigt ons uit in haar keuken. Via een aardedonkere gang en een verkeerde afslag naar de bar komen we uiteindelijk op onze bestemming. Ze zegt het goed te vinden dat we langs komen en vraagt wat we precies willen. Na ons aangehoord te hebben gaat ze de vrouwen vragen of ze erbij willen komen. Na vijf minuten  verschijnt er één vrouw. Ze is jong en Nederlands. We willen wel met haar praten maar ze heeft een lachkick en het zou ons niet verbazen als dit het gevolg is van een blowtje. Er valt weinig met haar te beginnen. Iedere keer loopt ze de keuken uit om bij te komen. Na een tijdje komt er andere een vrouw bij. Deze Dominicaanse vrouw spreekt Spaans en Siets kan met haar praten zonder dat de anderen het verstaan. De bedrijfsleidster wordt hier erg stil van en is hier niet blij mee. Ze heeft weinig geld en op dit moment klaagt ze dat ze nog niet is uitbetaald in deze zaak. Siets ziet kans de Dominicaanse duidelijk te maken dat ze haar geld iedere dag kan opeisen. Ze krijgt het telefoonnummer van De Rode Draad maar of ze dat als analfabeet ooit gaat bellen, is maar de vraag. De Dominicaanse vrouw heeft eerder in Amsterdam gewerkt. Ze wil graag afwisselend in Nederland en de Dominicaanse Republiek zijn maar  dat is moeilijk. Van het IOM wil ze geen gebruik maken want dan kan ze niet terug naar Nederland. De vrouw is ooit in Amsterdam begonnen met een uitstapprogramma waarin ze kon leren lezen en schrijven maar het programma beviel niet omdat er nogal veel aandacht voor godsdienst was. Ze was van huis uit katholiek, net als alle Dominicaansen, maar was niet praktiserend. Van haar werd verwacht dat ze aan evangelisatie deelnam. Dat wilde ze niet en daarom is ze weer de prostitutie ingegaan. In het pand werken ook Poolse en Russische vrouwen. Deze  vrouwen wonen niet in Deventer. Ze werken graag ver van huis. De vrouwen slapen waarschijnlijk op de werkplek. We hadden niet veel goeds over dit bordeel gehoord. Er zouden ooit minderjarige vrouwen hebben gewerkt. We hebben geen reden om hier terug te komen omdat er iedere dag dezelfde vrouwen werken die ons niet willen zien.We besluiten een melding te maken van het gebrek aan uitbetaling. (Meld M en de Belastingdienst) De volgende dag hoorden we van een taxichauffeur dat hij wel eens Poolse vrouwen naar de Oosterstraat had gereden. Dat vond hij vreemd want het was het maar twee minuten lopen. Ze vroegen hem een keer of hij voor hen aan wilde bellen en het woord voor hen wilde voeren. De man belde dan wel voor de vrouw aan maar ging verder zodra er werd open gedaan. Wij vragen ons af hoe zelfstandig de vrouwen zijn als ze niet in staat zijn het kleine stukje vanaf het station naar bedrijf no 1. te lopen. Of  hadden ze zoveel geld op zak dat ze het niet veilig op straat vonden? En hoe komen ze aan het adres van het bedrijf?

 

Bedrijf nummer 3

Bedrijf nummer 3

Bedrijf no. 3 09-08-2008,  21.30 uur Voor we de kans hebben om aan te bellen gaat de deur al open. Een vrouw hoort beleefd aan dat we voor de gemeente inventariseren wat de wensen van de vrouwen zijn en zegt dan: “Daar werken wij niet aan mee”. Op de vraag waarom vertelt ze dat we toestemming van de baas nodig hebben om bij de vrouwen in de ruimte te mogen zijn en met ze te praten. Ook zegt ze niets met de erotische branche te maken te hebben en dat we niet zomaar binnen kunnen komen. Als laatste zegt ze ook nog dat het maar de vraag is of de vrouwen ons willen zien.  Ze heeft absoluut niet de intentie om dit aan de vrouwen zelf over te laten. Ze zegt dat ze haar baas gaat vragen of het goed is en dat we dat dan nog wel een keer horen. Een telefoonnummer heeft ze ons niet gevraagd. Commentaar: Wij zijn hier nog nooit binnen geraakt. Het wordt volgens ons tijd dat de handhavers (arbeidsinspectie/belastingdienst) hier eens gaan kijken. Er wordt zodanig gezag uitgeoefend dat er sprake zou kunnen zijn van loondienst. cq. nepondernemerschap. De mensen die er werken blijven verstoken van informatie.

De paar raampanden aan de Bokkingshang

De paar raampanden aan de Bokkingshang

 

Geldzaken, arbeidsrelaties en dwang

Exploitanten van raambedrijven, clubs en privéhuizen ontkennen altijd dat de dames in feite in loondienst zijn. Daar hebben zij ook belang bij; zij hoeven dan geen sociale lasten te betalen. Een praktisch gevolg van deze situatie is dat de uitkeringssituatie van prostituees problematisch is. Het CWI (Centrum Werk en Inkomen nu UWV)  en de sociale diensten behandelen ze meestal als zelfstandige ondernemers die niet voor een uitkering in aanmerking komen. Wat de Sociale Dienst betreft, in de stad Rotterdam heeft men daar een oplossing voor gevonden: prostituees die door middel van hun boekhouding aan kunnen tonen dat ze slechts bijverdienen, komen voor een uitkering in aanmerking. Degenen die op zoek zijn naar ander werk worden – wederom als ze een boekhouding kunnen overleggen- niet geacht over grote sommen zwart geld te beschikken die ze eerst op moeten maken. Dit zogenaamde zelfstandige ondernemerschap heeft ook gevolgen voor de contacten met de CWI’s, zoals een prostituee in Deventer nog eens fijntjes memoreerde. Zij werd als zelfstandig ondernemer geacht haar eigen werkgelegenheid te creëren.

Wij hebben het vermoeden dat enkele vrouwen in Deventer in een situatie van dwang en/of uitbuiting verkeren. Een Nederlandse vrouw merkte op dat iemand bij haar was komen solliciteren als pooier, maar dat zij hem resoluut de deur heeft gewezen. Wij konden geen contact krijgen met de Afrikaanse vrouwen. We hadden de indruk dat zij bewaakt werden door een landgenote die op de kamers verbleef. (De vakliteratuur geeft aan dat vrouwelijke pooiers een courant verschijnsel zijn in Nigeriaanse kringen). In club Isabella hebben wij een geval van ernstige uitbuiting geconstateerd. Een Dominicaanse vrouw werkte er al enige tijd (weken) maar had nog geen geld uitbetaald gekregen. Wij vragen ons af hoe de jonge Dominicaanse vrouwen naar Nederland zijn gekomen. We hebben ook twijfels bij de jonge Spaanstalige vrouw die we heel veel uren zagen werken. De hoogte van de raamhuren is sowieso niet bevorderlijk voor het werken in vrijheid. Het is in de praktijk financieel niet haalbaar om het raam te verlaten en de huur door te laten lopen. Teneinde de hoge raamhuren op te kunnen brengen moeten de vrouwen lange dagen maken. Degenen die klagen over de hoogte van de huren, riskeren dat ze hun kamer voorgoed moeten verlaten. Wij hebben ook de indruk dat een van de bedrijfsleidsters de vrouwen in extreme mate controleert.

Illegale prostitutie in horeca

Al onze informanten beweerden dat  er in het uitgaanscentrum in Deventer geen illegale prostitutie plaatsvond. De kroegbazen zeiden dat – mocht het ooit voorkomen- dit krachtig te gaan bestrijden. Men zou niet willen dat reguliere gasten daar last van zouden hebben. Wij hebben ook niets gezien dat daarop duidt: vrouwen die in luchtige kleding aan een bar hangen en alleengaande mannen aanspreken. In één zaak zou het wel eens geprobeerd zijn. Wij zijn daar regelmatig, op verschillende tijden langsgelopen maar zagen alleen in gezinsverband koffiedrinkende toeristen en lokale mensen die de krant lazen.

In de grote steden zijn we geconfronteerd met het verschijnsel van illegale prostitutie van vooral Bulgaarse vrouwen in Turkse bars. Onze informanten wisten ons te vertellen dat er een Turkse bar was waar wel eens iets aan de hand zou kunnen zijn. Wij hebben deze bar bezocht maar kregen geen signalen van prostitutie zoals vrouwen die bewaakt door een pooier, drankjes moeten aftroggelen, vrouwen die naar klanten worden gestuurd en niet zelf initiatief kunnen nemen. Er was ook geen live-muziek met de bijbehorende gelegenheid tot dansen voor de dames. In de desbetreffende bar speelde een vrouw gewoon mee met een bordspel aan tafel. De andere aanwezige vrouw werkte overduidelijk in de bediening. Alle bezoekers waren een spel aan het doen

De situatie in Deventer verschilt niet veel van andere plekken in het land. Er spelen problemen die op nationaal niveau moeten worden aangepakt. Dit betreffen de arbeidsrelaties, de krappe situatie op de markt voor raamprostitutie, de kwestie van de oudere migranten en de afwezigheid van werkplekken waar alles goed geregeld is. Rest ons te vermelden dat we veel medewerking hebben gekregen van de bevolking van Deventer en dat we hebben genoten van al het moois dat Deventer biedt.

 Samenvatting

Wij hebben in drie dagen tijd de volgende personen aangesproken en geïnterviewd: 36 nog werkende prostituees, één exploitant, één woordvoerder van een exploitant, één bedrijfsleidster, drie taxichauffeurs, één voormalige escortchauffeur, twee kroegbazen, één ex prostituee uit Deventer, één prostituee die niet in Deventer werkte maar zich op zondagmiddag verpoosde in Deventer, één klant en enkele buurtbewoners.

Er was een groot verschil tussen de Nederlandse dames en de migranten. De laatsten bestonden uit vijf groepen:

  • Vrouwen uit Oost – Europa
  • Jonge Spaanstalige vrouwen met een Spaans paspoort.
  • Oudere Spaanstalige vrouwen met een Nederlands paspoort.
  • Afrikaanse, waarschijnlijk Nigeriaanse vrouwen.
  • Vrouwen uit West- Europa, voornamelijk uit Duitsland.

De Nederlandse vrouwen werkten – op één na- allemaal vrijwillig en de meerderheid had al ‘vast werk’ naast de prostitutie. Voor hen was het werk in de prostitutie een bijverdienste, waarmee ze op ieder gewenst moment konden ophouden. Dit gold ook voor de paar Duitse vrouwen die we hebben gesproken. Een van hen had op grond van een andere onderneming haar pensioen geregeld en had ook een arbeidsongeschiktheidsverzekering kunnen afsluiten. Afgezien van één vrouw die thuis ontving, was niet één vrouw woonachtig in Deventer. Het verloop is heel groot. Vrouwen proberen het een maandje of wat in Deventer en vertrekken dan weer naar elders. Dit grote verloop is overigens kenmerkend voor de branche. Prostituees werken zelden in hun eigen woonplaats; ze zijn bang bekenden tegen te komen. Het stigma speelt hierbij een rol. Voorts gaat men regelmatig op zoek naar betere werkomstandigheden en een nieuwe klantenkring. De oudere Spaanstalige vrouwen hadden belangstelling voor een uitstapprogramma. Zij gaven zichzelf echter weinig kans; ze vonden zichzelf te oud (50 plus), beschikten over weinig vaardigheden en hadden een te geringe kennis van de Nederlandse taal). Een van hen was analfabeet en moest nog leren lezen en schrijven. Zij had elders in Nederland aan een uitstapprogramma deelgenomen, maar was teleurgesteld weer in de prostitutie gegaan. De voorwaarde voor hulp was namelijk dat ze aan evangelisatie moest deelnemen. De jongere Spaanstalige vrouwen gaven te kennen geïnteresseerd te zijn in Nederlandse les.

Een van hen was non-stop aan het werk. Tijdens al onze bezoeken zat zij voor het raam. Ook in andere raamgebieden hebben wij (jonge) Dominicaanse vrouwen gezien die via Spanje naar Nederland zijn gekomen. Van de Spaanstalige vrouwen kwam de meerderheid uit de Dominicaanse Republiek. De Nederlandse, Duitse en Oost- Europese vrouwen wilden geen andere loopbaan. Wij kregen opmerkingen als: ‘Zeker voor 1000 euro per maand bij een grote supermarkt achter de kassa zitten.’ Of: ‘Ik kan niet onder het gezag van een ander werken.’

De vrouwen waren positief over de voorzieningen van de GGD. Deze instantie moet vooral kantoor blijven houden op de Bokkingshang.

We zijn geschrokken van de hoogte van de raamhuren op de Bokkingshang. Wij hebben tevens de indruk dat er in de meeste clubs gesjoemeld wordt met arbeidsverhoudingen.

De situatie in drie van de vier seksbedrijven buiten de Bokkingshang is zorgwekkend. We constateerden dat er in één bedrijf niet werd uitbetaald en in een ander bedrijf stuitten wij op grote onwil ons met de dames te laten spreken.  De enige thuiswerkster die we hebben kunnen lokaliseren was onbenaderbaar en leek in kommervolle omstandigheden te wonen.

Het vertrouwen in de overheid was gering. ‘Dat zijn de mensen van wie we straks niet meer in onze achtertuin mogen roken.’ Of: ‘Dat zijn de mensen die willen dat we meebetalen aan de bontjas van de koningin.’ De berichten over (illegaal) thuiswerken en (illegale) escort zijn tegenstrijdig. Een informant schat dat er 30-40 thuiswerkers actief zijn in Deventer. Volgens anderen is de thuisontvangst drastisch teruggelopen.

 Conclusies

  1. Er is nauwelijks belangstelling voor een uitstapprogramma in Deventer. Er was alleen vraag naar een taal/ alfabetiseringscursus. Dit resultaat zou bevreemding kunnen wekken. In het evaluatieonderzoek van het Nisso staat immers dat veel prostituees willen stoppen. Wij zetten echter enige vraagtekens bij dit rapport. Er was bijvoorbeeld geen controlegroep onderzocht. Indien men die wel had gedaan had men waarschijnlijk ontdekt dat veel mensen in andere beroepsgroepen ook willen stoppen met behoud van salaris. Het Nisso heeft verzuimd het alternatief te vermelden. De onderzoeksvraag had eigenlijk moeten luiden: wil je ander werk dat minder betaalt en dat niet per definitie leuk is? Degenen die wel leuk werk kunnen krijgen- de hoogopgeleide prostituees- hebben dit zelf al voor elkaar gekregen. Wij hebben  de slachtoffers van mensenhandel niet onder de uitstappers gerekend. We hebben ook niet gevraagd of ze ‘over een paar jaar’ willen uitstappen.

Prostituees die al ander werk hebben of een studie doen naast hun prostitutiewerk, hoeven hun bijverdiensten in de prostitutie niet te vermelden op een cv en zullen dat ook niet doen.

  1. Wij onderscheiden verschillende groepen prostituees (landelijk maar ook in Deventer):

–         West- Europese prostituees die het werk ‘erbij’ doen. (Zie boven)

–         Jonge vrouwen (ook Oost-Europese) prostituees die niet van plan zijn na te denken over ander werk zolang ze menen veel te verdienen in de prostitutie. Zij hebben qua opleiding en talenkennis een zodanige positie op de arbeidsmarkt dat er geen interessant en goed betaald werk voor hen in het verschiet ligt. Wij vermoeden dat er onder de Oost- Europese prostituees velen zijn die door bemoeienis van mensenhandelaren in Nederland aan het werk zijn gegaan. Velen onder hen wisten waarschijnlijk wel dat ze in de prostitutie zouden gaan werken, maar moeten allerlei faciliteerders bepaalde bedragen betalen. (Bijvoorbeeld voor een werkadres). Dit heeft alles te maken met de situatie waarin zij in hun eigen land in de prostitutie werkten. Wij merken dat veel van deze vrouwen geen aangifte van mensenhandel doen, maar zich onder de invloed van de mensenhandelaren uitvechten.

–         De oudere migranten. (Zuid-Amerikaanse en Aziatische vrouwen, in het geval van Deventer, vooral Zuid-Amerikaanse vrouwen.)

Dit zijn vrouwen die in de jaren tachtig zonder documenten zijn gedoogd. Velen onder hen zijn via kanalen van mensenhandel naar Nederland gekomen, maar hebben  nooit aangifte gedaan. Zij zijn volgens ons aan het verkommeren. Wij zouden graag willen dat er voor hen een (landelijk) aanbod kwam. Helaas vallen zij bij veel organisaties uit de boot: ze zijn al te lang in Nederland.

–         Prostituees voor wie een zorgtraject met bijvoorbeeld schuldsanering en herhuisvesting van belang zou kunnen zijn. Wij hebben  in Deventer geen sociale probleemgevallen gesproken, maar we kunnen ons voorstellen dat sommige prostituees (thuiswerkers) hiervoor in aanmerking komen.

–         De vrouwen van wie we vermoeden dat ze slachtoffer zijn van mensenhandel. Wij meenden dat dit met minstens vijf vrouwen aan de hand is: (De Nigeriaansen, de twee Spaanstaligen die niet voor zichzelf mochten spreken en een Nederlandse (die kennelijk niet van plan was aangifte te doen). Het aanbod voor deze vrouwen moet aansluiten bij het landelijk aanbod, rekening houdend met de dynamiek van het slachtofferschap. (Willen stoppen of juist willen doorwerken voor eigen rekening).

De raamhuren zijn hoog. Teneinde alleen maar de huur te kunnen betalen moet er fulltime worden gewerkt. Dit interfereert met de wens om cursussen te kunnen volgen en met de mogelijkheid ander werk te vinden. Dit is minder een probleem voor de vrouwen die al ander werk hebben en slechts in het weekend bijverdienen.

Uitbuiting op de werkplek, onduidelijke arbeidsverhoudingen en de houding van de exploitanten zijn niet bevorderlijk voor loopbaanverandering.

Sylvia Bokelman   Sietske Altink

Augustus 2008.

Lees meer over de Bokkingshang