Het beroep van sekswerker valt tot op zekere hoogte met andere beroepen te vergelijken. Het is net als bijvoorbeeld dat van stuntvrouw of stuntman, geen alledaags beroep. Wel is stuntman een beroep dat op vrijwillige basis moet worden uitgeoefend. Niemand mag een ander ertoe dwingen. Evenmin mag een persoon een ander verplichten om in een circus in de trapeze te gaan hangen. Sekswerk heeft met stuntwerk en dergelijke gemeen dat de lichamelijke integriteit in het geding kan komen en streng moet worden bewaakt door de beroepsuitoefenaar. Aangezien de lichamelijke integriteit een doorslaggevend argument is, kan een uwv of een Sociale Dienst nooit iemand dwingen om sekswerk te gaan doen of te blijven doen. (Zie ook de 4 vrijheden). Met andere woorden, prostitutie kan nooit passende arbeid zijn.

Passende arbeid

Tekening Petra Urban. Oorspronkelijk in de Gak folder voor exploitanten. Tekst: Lichamelijke en geestelijke integriteit zijn wettelijk beschermd.

Tekening Petra Urban. Oorspronkelijk in de Gak folder voor exploitanten. Tekst: Lichamelijke en geestelijke integriteit zijn wettelijk beschermd.

In de tijd van de wetswijziging kwamen vooral christelijke politieke partijen met het argument dat legalisering van prostitutie betekende dat een uitkeringsinstantie een uitkeringsgerechtigde kon dwingen de prostitutie in te gaan of daarin te blijven. Dat is incidenteel wel eens voorgekomen. De desbetreffende ambtenaar werd daar vervolgens ernstig om berispt. Steeds moesten opeenvolgende ministers van Justitie en Sociale Zaken uitleggen dat prostitutie nooit passende arbeid kon zijn. Met andere woorden, het is geen baan die een werkloze moet accepteren.

Anno 2013 is het begrip passende arbeid achterhaald. Een werkloze moet bijvoorbeeld van het uwv na een jaar werkeloosheid niet-passende arbeid accepteren. Voor zover mij bekend is het nog niet voorgevallen dat een (ex) sekswerker na 2013 terug de prostitutie in werd gestuurd.

Werken met seks

Sekswerkers werken met seks. Er wordt wel eens gezegd dat ze hun lichaam verkopen. Dat is onzin, sekswerkers nemen na gedane arbeid hun lichaam gewoon mee naar huis. Sekswerkers beweren zelf dat ze hun lichaam verhuren of beter nog, aan een specifieke intieme dienstverlening doen. Niet iedereen ziet dit zo. Die intimiteit hoort volgens velen thuis in een relatie en kan niet worden uitbesteed. Niettemin vinden we het normaal dat allerlei zorgfuncties ‘buiten de deur te huur zijn’. Je slaapt thuis gratis, maar op vakantie betaal je voor een bed. Je kunt thuis eten maar ook naar een restaurant gaan. (Thanh Damh, 1990) Dat geldt ook voor persoonlijke verzorging als wassen, haren kammen en dergelijke. Wanneer een verpleegkundige de genitaliën van anderen wast wordt dit niet als een seksuele handeling gezien. Ook het werk van urologen en gynaecologen wordt uitdrukkelijk niet met seks geassocieerd. Bijgevolg staat hun werk hoog in maatschappelijk aanzien en worden zij niet gestigmatiseerd  (Nick Mai in zijn voordracht voor Prospol in Londen, 2013). Daarentegen is sekswerk het meest gestigmatiseerde beroep dat er nu bestaat. (Dat gold echter in vroegere eeuwen ook voor het beroep van beul.)

Altijd maar bezig met seks?

Wanneer ik professionele sekswerkers spreek valt me op dat ze maar een beperkt gedeelte van hun werktijd werkelijk seks hebben. De meeste tijd zijn ze kwijt met voorbereidende handelingen zoals het werven van en het wachten op klanten. En wanneer ze een klant hebben besteden ze meestal ook niet alle tijd aan seks met hem (of haar). Hoewel er verhalen bekend zijn van mensen die onder extreme dwang vele klanten per dag moeten accepteren, hebben de meeste sekswerkers geen tien keer per dag seks, zoals het vooroordeel wil. Althans niet anno 2013.

Enkele oudere sekswerkers vertelden dat dit in de jaren zeventig en tachtig wel eens voorkwam. Al deze sekswerkers melden ook dat er bij sekswerk meer komt kijken dan het uitventen van seksuele technieken. Tijdens een onderzoek ten behoeve van carrièreverandering  (2000, ANAKO)  bleken de volgende competenties bij sekswerkers aanwezig te zijn: mensenkennis, klantgerichtheid, talenkennis en sociale vaardigheden.

Arbeidsrecht

Sekswerkers hebben vaak een gebrekkige arbeidsrechtelijke positie op de werkvloer. Dat hebben zij gemeen met  mensen die in de informele sector werken zoals schoonmakers, babysitters en thuiswerkers. Met bijvoorbeeld duikers delen ze het probleem dat verzekeringsmaatschappijen de risico’s van het vak – in het geval van duikers caissonziekte- zo hoog achten dat het vrijwel onmogelijk is een enigszins betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten. En sekswerkers worden ook wel in één adem met stewardessen genoemd, als het gaat om een langer zwangerschapsverlof dan in andere beroepen gangbaar is…

2013

Sietske Altink