Ongeveer tot het eind van de jaren zestig zag men prostitutie in wijken als Katendrecht als onderdeel van de woonomgeving. Dat veranderde toen de prostitutiewereld grootschaliger en professioneler werd. Maar was er voordien geen strijd tegen prostitutie?

In de jaren dertig verzette De Katendrechtse Vereniging voor Sociaal Cultureel Vormingswerk tegen prostitutie en probeerde ‘gezonde gezinsvorming’ te bevorderen. Ook deden kerkelijke organisaties hun best om de ‘de jeugd’ buiten de danshuizen te houden. Toen De Kaap na de oorlog het uitgaanscentrum werd, protesteerden enkele Katendrechters tegen het feit dat zij als hardwerkende burgers steeds met prostitutie werden geassocieerd. In 1946 schreef een man in een ingezonden brief in Het Vrije Volk de hartenkreet dat hij als typische Katendrechter, een vrijbuiter die van ruimte houdt, zich stoorde aan de vereenzelviging van de Katendrechter met de prostitutie.

‘Er zijn 3600 bewoners, maar er is niet één arts, apotheker, predikant of politie-ambtenaar onder de bewoners. Er is maar één huis met een bad. Er moet een badhuis komen en een parkje op het Deliplein.

Het orgaan van de Katendrechtse Vereniging voor Sociaal Cultureel Vormingswerk

Het orgaan van de Katendrechtse Vereniging voor Sociaal Cultureel Vormingswerk

In 1947 stuurden bewoners een rapport aan de hoofdcommissaris van de politie waarin ze over de toename van prostitutie, drankmisbruik en smokkelpraktijken op Katendrecht klaagden. De strekking hiervan:

‘Tot voor kort kon iedere bewoner zich aan het nachtleven onttrekken. Maar nu raken de kinderen vertrouwd met het immorele bedrijf. Ze wonen soms aan een trap waarvan de prostituees met hun slachtoffers ook gebruik maken. Ze zijn nog laat op straat om van de vreemdelingen sigaretten te bietsen. Ook de Katendrechtse meisjes dreigen te worden meegesleurd in de prostitutie. Het arbeidende deel der bevolking ziet in zijn midden een toenemen van drankzucht bij mannen en vrouwen, van snoeplust bij kinderen, het vermeerderen van echtscheidingen en verlatingen en ook van geslachtsziekten. Er ontstaan verkapte logementen, die aan de controle van de vreemdelingendienst ontsnappen.

De angst voor ‘corruptie van de jeugd’ bleef een rol spelen. Opa De Ridder bijvoorbeeld, voormalig voorzitter van het Katendrechts Volkshuis:

‘De kinderen kregen geld van hoeren om boodschappen te doen. Een hard gelag voor de hardwerkende arbeiders. Hun dochters zouden ook wel eens in de verleiding kunnen komen.’

Bejaarden merkten dat kinderen liever boodschappen voor sekswerkers deden dan voor hen. Zij betaalden hun immers meer!

Politie

Het bewoners rapport uit 1947 maakte gewag van de angst voor corruptie van de politie:

‘De gemoedelijkheid in de buurt is verleidelijk, vooral voor jonge agenten. De al te vertrouwelijke omgang tussen agenten en hen, die op de een of andere wijze voordelen trekken uit de prostitutie, doet ons vermoeden, dat streng toezicht op de jonge agenten, wenselijk zou zijn.

De jaren daarop namen de klachten over de politie toe. Het was volgens de bewoners een publiek geheim dat de politie voorstander van concentratie op De Kaap was. Die zou daarom enkele wantoestanden niet wensen te zien. De politie was bang dat als die concentratie opgeheven zou worden, het overal in de stad zou opduiken. De prostitutie elders in de stad zou daarom harder worden aangepakt dan die op het schiereiland.

Wederom opa De Ridder: ‘De gemeente strooide kwistig met horecavergunningen hier. Artsen, politici en politie hebben altijd gezegd dat het onmogelijk was prostitutie van Katendrecht weg te halen. Prostitutie moest voor de politie koste wat het kost op De Kaap blijven.

Een gemeenteraadslid van de PvdA, Wim van der Vlerk zei achteraf: ‘Er waren bij de politie elementen die bewust klachten uit Katendrecht weghielden’.

De Katendrechtse kunstenaar Dolf Henkes die steeds meer last kreeg van de prostitutie: ‘De politie was onze grootste vijand. Die hield de prostitutiewereld de hand boven het hoofd.’

Deze Dolf Henkes haalde zich in 1968 een gebiedsverbod voor De Kaap op de hals. Hij had namelijk in een schemertoestand ene Pedro D. met een mes gestoken nadat hij door hem tot het uiterste was getergd.

2015: Op Katendrecht is een plein naar Dolf Henkes genoemd.

2015: Op Katendrecht is een plein naar Dolf Henkes genoemd.

Het verhaal: De gebroeders en gezusters Henkes woonden aan Veerlaan 92 A op de Kaap. Tot 1956 konden ze van het prachtige uitzicht genieten. In dat jaar opende een vrouw op no. 94 een bordeel waar eerst een Engelse vrouw en daarna nog enkele vrouwen kwamen te werken. Enkele Antilliaanse pooiers, waaronder ene Pedro, voegden zich bij hen. Henkes kon soms zijn huis niet in omdat er vrouwen voor de deur stonden. De hele nacht werd hij door gestommel op de trap uit zijn slaap gehouden. Het was halverwege de jaren zestig normaal dat er zo’n vijftig klanten per nacht kwamen. Hij klaagde maar werd vervolgens belaagd door Haagse vrienden van deze Pedro. Henkes werd zo boos dat hij een mes pakte.

Behalve hardwerkende arbeiders was er op De Kaap ook een hardwerkende middenstand, die zich dank zij de prostitutie in een goede klandizie kon verheugen. En er huisden heel wat eenmansbedrijfjes. En sommige hardwerkende arbeiders klusten er ook bij door werkkamertjes voor prostituees te timmeren.

Katendrechters konden lange tijd heel moeilijk naar andere wijken verhuizen. Ze konden alleen een woonvergunning voor elders krijgen als ze konden aantonen dat ze niets met prostitutie of andere perfide zaken waar Katendrecht zo berucht om was, hadden te maken. Het was sowieso moeilijk om een woonvergunning te krijgen. Er heerste in heel Nederland, maar vooral in Rotterdam door het bombardement, woningnood. Om in aanmerking te kunnen komen voor een behoorlijke huurwoning, moest men als de huur boven een bepaald bedrag lag, ook voor een pand van een particuliere eigenaar een woonvergunning aanvragen. Dat kon alleen als men boven de dertig of gehuwd was. Maar niet op Katendrecht. Daar waren de huren over het algemeen laag en voor deze ‘huisjes onder de huurwaarde’ gold echter het vereiste van het beschikken over een woonvergunning niet. Daar kwam bij dat veel mensen ondanks de woningnood niet op Katendrecht wilden wonen. De huisjes daar waren slecht onderhouden en vele huizenbezitters waren maar al te bereid hun onroerend goed voor veel geld – veelal afkomstig uit handel in soft drugs en illegaal gokken – aan nieuwkomers te verkopen.

Het idee dat (zichtbare) prostitutie niet in een woonwijk thuishoorde kwam nog sterker naar voren toen ‘stadsvernieuwing’ een factor van belang werd. De krotten moesten worden opgeruimd of gerenoveerd. Dit betekende meestal een huurverhoging, waar wel meer woongenot tegenover moest staan. In Rotterdam werden buurtorganisaties nauw bij dit stadsvernieuwingsproces betrokken. De aanwezigheid van prostitutie werd als een belemmering gezien.

Sietske Altink

Lees de andere artikelen in deze reeks

De achtergrond

  1. De invoering van het bordeelverbod is mislukt
  2. Schaalvergroting van prostitutie op de kaart

Een carnavaleske inhoudsopgave

  1. De Maasstadoperette

Katendrecht

  1. Katendrecht: een depot van beleefde Chinezen met tijdelijke liefdes
  2. Het gecontroleerde ontstaan van een rosse buurt: bijnamenromantiek en huisjesmelkers
  3. Dit artikel
  4. De strijd tussen bewoners en de prostitutiewereld ontbrandt (letterlijk)
  5. Over een glazenwasser, caféhouders en kaartavondjes voor bejaarden
  6. Bordeelsluiting, een heidens karwei
  7. ‘Niet tegen maar langs de wet’.

Het Eroscentrum

  1. Het Eroscentrum, waaro, hiero of daaro?
  2. De Wijn- en Trijnhaven
  3. Het Poortgebouw ofwel Fuckingham Palace
  4. Bordeelboten, prostitutie tussen de wal en het schip
  5. De Keileweg: een erotisch luchtkasteel op een desolate vlakte
  6. De gemeente vraagt criminelen een monopoliepositie in te nemen in de prostitutiewereld

Achteraf

  1. Oeps, vergeten te vragen wat sekswerkers van al dit moois vonden
  2. Het Rotterdamse prostitutiebeleid in de jaren 70 en 80: een catalogus van blunders

Een opmerking over bronnen. Voor deze artikelenreeks zijn veel krantenartikelen gebruikt. De leesbaarheid zou zeer worden aangetast als die steeds in een notenapparaat moesten worden opgenomen. Daarom zijn de bronnen voor al deze artikelen in een aparte file vermeld die hier te downloaden is.

Overige bronnen